Skąd się biorą kolory jesieni?
W październiku park wygląda, jakby ktoś rozlał w nim farby. Klony płoną czerwienią, brzozy są złote, a dęby brązowe. Mało kto wie, że większość tych kolorów była w liściach przez całe lato. Po prostu ich nie widzieliśmy.
Latem liście są zielone dzięki chlorofilowi. To barwnik, który pozwala roślinie wytwarzać pokarm z wody, dwutlenku węgla i światła słonecznego. Chlorofilu jest w liściach tak dużo, że zasłania inne barwniki, na przykład żółte i pomarańczowe karotenoidy.
Gdy dni stają się krótsze i chłodniejsze, drzewo przygotowuje się do zimy. Przestaje wytwarzać chlorofil, a ten, który był w liściach, się rozkłada. Zieleń znika i wtedy wychodzą na wierzch ukryte wcześniej żółcienie i pomarańcze.
Czerwień ma inne źródło. U niektórych drzew, na przykład klonów, jesienią w liściach powstają nowe barwniki, antocyjany. Najwięcej jest ich, gdy dni są słoneczne, a noce chłodne. Dlatego po takiej jesieni park bywa szczególnie czerwony.
Brąz to z kolei kolor liści, w których barwniki już się rozłożyły. Zostają tylko substancje, które nadają im barwę suchej herbaty. Takie liście za chwilę spadną.
Przeczytaj tekst i odpowiedz na pytania.
-
Jaką funkcję pełni pierwszy akapit?
-
Dlaczego latem nie widać żółtych barwników w liściach?
-
Prawda czy fałsz? Antocyjany są w liściach przez całe lato.
-
Prawda czy fałsz? Najwięcej czerwieni bywa po jesieni ze słonecznymi dniami i chłodnymi nocami.
-
Wyjaśnij, jaki jest związek między skracaniem się dni a żółknięciem liści.
Pokaż przykładową odpowiedź
Gdy dni są krótsze i chłodniejsze, drzewo przestaje wytwarzać chlorofil, a ten, który był, się rozkłada. Zieleń znika i widać żółte barwniki.
-
Podaj przykład zdania, w którym autor objaśnia trudne słowo.
Pokaż przykładową odpowiedź
Np. „To barwnik, który pozwala roślinie wytwarzać pokarm…” objaśnia chlorofil, albo zdanie o antocyjanach jako nowych barwnikach.
Klucz odpowiedzi dla dorosłego
- B. zaciekawia czytelnika i zapowiada wyjaśnienie zagadki
- B. zasłania je duża ilość chlorofilu
- fałsz
- prawda
- Gdy dni są krótsze i chłodniejsze, drzewo przestaje wytwarzać chlorofil, a ten, który był, się rozkłada. Zieleń znika i widać żółte barwniki.
- Np. „To barwnik, który pozwala roślinie wytwarzać pokarm…” objaśnia chlorofil, albo zdanie o antocyjanach jako nowych barwnikach.
Darmowa karta z serwisu czytanie-ze-zrozumieniem.pl · do użytku w domu i we własnej klasie
